Jan van EYCK, Mężczyzna w niebieskim chaperonie, Sibiu, GDAŃSK 2010

Jan van EYCK, Mężczyzna w niebieskim chaperonie, Sibiu, GDAŃSK 2010

Jan van EYCK (ok. 1390–1441), Mężczyzna w niebieskim chaperonie, Olej na desce, Fałszywa sygnatura Albrechta Dürera i data: A. D. 1432, Brukenthal National Museum, Sibiu; nr inw. 354

Zobacz jak wyglądała wystawa "van Eyck - Memling - Bruegel" - pierwszy owoc współpracy Muzeum Narodowego w Gdańsku i Muzeum Narodowego Brukenthala w Sibiu w Rumunii [FILM - tutaj: http://salveart.pl/video/van-eyck-memling-bruegel-w-gda%C5%84sku-2010 ].
---za: http://kultura.trojmiasto.pl/Dziela-Tycjana-Veronesea-Antonella-da-Messi...

INFORMACJA: Obraz „Mężczyzna w niebieskim chaperonie”. Autor Jan van EYCK. Pochodzenie: kolekcja barona Samuela von Brukenthala. Brukenthal National Museum w Sibiu.

Jan van EYCK urodził się ok. 1390 roku w Maaseik - wywodził się z rodziny malarzy z Limburgii, prawdopodobnie z Maaseik. Dokładna data jego urodzin nie jest znana. Pierwsza wzmianka o artyście pochodzi z rejestrów dworu księcia Jana Bawarskiego w Hadze, gdzie wymienia się niejakiego Jana van Eycka, który w latach 1422–1424 otrzymywał wynagrodzenie jako nadworny malarz z tytułem valet de chambre. Po śmierci Jana Bawarskiego w 1425 roku van Eyck rozpoczął służbę na dworze wpływowego Filipa Dobrego, księcia Burgundii, gdzie pracował przez następne 11 lat w przyjaznej, pełnej wzajemnego szacunku i podziwu atmosferze. Jak wynika z opublikowanych w XX wieku dokumentów, w służbie Filipa zajmował się nie tylko malarstwem – w imieniu księcia kilkakrotnie odbywał szczególnie delikatne misje zagraniczne, pracował też nad projektami, które dotyczyły nie tylko malarstwa. Mieszkał w Lille, potem przeniósł się do Brugii, w owym czasie najważniejszego ośrodka handlowego w północno-zachodniej Europie. Sądząc po jego dziełach, van Eyck jest najsłynniejszym przedstawicielem swojej rodziny, do tego jedynym, który sygnował swoje prace i podawał datę ich ukończenia. Poza pracą na dworze książęcym Jan van Eyck przyjmował zamówienia od prywatnych zleceniodawców. Najlepszymi i najsłynniejszymi dziełami wykonanymi na zlecenie są: Ołtarz Gandawski namalowany dla Jodocusa Vijdta i jego żony, Madonna kanonika van der Paele, czysto mieszczański Portret małżonków Arnolfinich oraz wiele innych portretów, na przykład Portret mężczyzny z goździkiem, Portret Giovanniego Arnolfiniego, Portret Nicola Albergatiego, Portret młodego mężczyzny - Tymoteusz, Portret Jana de Leeuw, Portret mężczyzny w turbanie – to tylko niektóre z jego najsłynniejszych arcydzieł. Jan van Eyck dał początek typowo flamandzkiemu portretowi. Upodobał sobie modeli o spokojnym, pogodnym wyrazie twarzy, których półpostaci przedstawiał w łagodnym świetle padającym z tej strony, w którą kierował się ich wzrok. Obrazy te odznaczają się precyzyjnym modelunkiem rysów twarzy. W swoich wczesnych portretach stosował takie elementy, jak ramy czy inskrypcje oraz iluzjonizm dowodzący zmysłu obserwacji w przedstawianiu wyglądu zewnętrznego modela, które występują również w dziełach współczesnych mu malarzy, a także Petrusa Christusa i Hansa Memlinga. Mężczyznę w niebieskim chaperonie uważa się za najwcześniejszy z istniejących portretów autorstwa Jana van Eycka. Jest to półpostać trzydziestoletniego lub czterdziestoletniego mężczyzny, ukazana na jednolicie ciemnym tle. Na jego lekko odchyloną w prawo głowę pada z lewej strony światło, a gra światłocienia podkreśla rysunek oczu modela; w owym czasie tylko Chrystusa przedstawiano en face. Jest to pierwszy indywidualny portret z zastosowaniem środków, dzięki którym oczy portretowanego wydają się wpatrywać się w nas z obrazu, wywołując wrażenie bliskiej więzi z modelem. W trzymanej na wysokości piersi prawej dłoni mężczyzna ma pierścień, który jakby wychodził poza obraz do naszego świata. Lewa dłoń mężczyzny spoczywa na parapecie, który pierwotnie stanowił dolną część malowanego obramienia. Zastosowane techniki malarskie mają stwarzać złudzenie rzeczywistości. Dzięki starannemu rysunkowi autor wydobył detale w wizerunku nieznanego mężczyzny. Każdy szczegół został odtworzony z precyzją godną miniaturzysty. Van Eyck jawi się jako wnikliwy psycholog, zdolny oddać w obrazie wewnętrzną melancholię portretowanego. Realizm portretu wzmacniają refleksy świetlne na powiekach i w przepełnionych łzami oczach. Jako wnikliwy obserwator Jan van Eyck był mistrzem najmniejszych, ledwo zauważalnych szczegółów w wyglądzie modela: kilka zmarszczek na twarzy, świeży zarost, uszy, oczy, wąskie brwi. Wszystkie te detale składają się na lekcję iluzjonizmu w sztuce, gdyż to Jan van Eyck jako pierwszy wykorzystał te techniki jako nowy środek wyrazu. Poza skrupulatnie oddanymi rysami twarzy uwagę zwraca błękitny chaperon – nakrycie głowy popularne w Niderlandach w pierwszym dziesięcioleciu XV wieku; wyszło z mody w latach 30. XV wieku. Ten bogaty „turban” zdobiony koronką wskazuje na wysoką pozycję społeczną modela – podobne nakrycia głowy nosili holenderscy i burgundzcy książęta. W XV wieku wysoka pozycja społeczna wśród mieszczaństwa i na dworze wymagała odpowiedniej oprawy. O zamożności modela świadczy nie tylko chaperon, ale i futrzane okrycie. Spekulacje na temat tego, kogo przedstawia portret, nie przyniosły rezultatu. Dawniej przeważał pogląd, że jest to wizerunek złotnika. Obecnie, że obraz należy do tych malowideł, które przesyłano wraz z propozycją małżeństwa. Chaperon przypominający turban oraz strój mężczyzny wskazują, że był on burgundzko- niderlandzkim szlachcicem.
Jan van EYCK zmarł 1441 r. w Brugii.

---za: http://muzeum.narodowe.gda.pl/sibiu/index.php?prev_page_id=wystawa&page_... ---

Chaperon – głównie męskie nakrycie głowy znane w Europie od początku XIV w., szczyt popularności osiągnęło na przełomie XIV i XV wieku. Chaperon ewoluował z noszonego wcześniej i równolegle kaptura-peleryny, który zwijano fantazyjnie i zakładano na głowę na kształt turbanu.

Chaperon stanowi kombinację czapki frygijskiej z grubego otoka, ze spływającym z niego kapiszonem okrywającym ramiona[1]. Składa się z sukiennego lub aksamitnego, wypchanego skrawkami materiału wałka, długiego "ogona" i fałdu materiału, pozostałego po kołnierzu kaptura, z którego ewoluowało to nakrycie głowy.

[1] ↑ Władysław Kopaliński: Opowieści o rzeczach powszednich. Warszawa: HPS, 2007, s. 50. ISBN 978-83-60688-85-4.
---za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Chaperon_%28nakrycie_g%C5%82owy%29

Opis i źródło, licencja: 

http://muzeum.narodowe.gda.pl/sibiu/index.php?prev_page_id=wystawa&page_id=catalogue_item&item_id=17 ---- http://muzeum.narodowe.gda.pl/sibiu/index.php?page_id=wystawa#8

Tagi: 

Odpowiedzi

Średniowieczny portret niderlandzki

--- malarstwo niderlandzkie znowu górą!

Portret miał swoje źródła w wizerunkach fundatorów z modlitewników i obrazów dewocyjnych, nie bez znaczenia była też rzeźba. Długo zarezerwowany był dla władców i najwyższych sfer, pełnił rolę reprezentacyjną. Niderlandy natomiast pozostawiły nam całą galerię twarzy szlachty i zamożnego mieszczaństwa. Portrety italskie również zajmują ważne miejsce w historii sztuki. Jednak w przeciwieństwie do tych wzorowanych na wizerunkach antycznych, głównie profilowych przedstawień, portrety północnoeuropejskie cechuje głębia psychologiczna (trzeba jednakowoż pamiętać o średniowiecznym zamiłowaniu do fizjonomiki, operującej zestawami cech odpowiednich dla różnych charakterów).

Przechodząc ad rem – wyróżniamy kilka typów portretów niderlandzkich, najczęściej jest to postać na neutralnym tle. Podobizna zajmuje dużą cześć obrazu, twarz ukazana jest w 3/4 lub prawie frontalnie a dłonie oparte są na krawędzi obrazu, spoczywając na ramie lub kamiennym parapecie. Mistrzem tej formy był Jan van Eyck. --------------------------------------------------------------------

Jeszcze jedną ważną rzecz zawdzięcza malarstwo portretom niderlandzkim – spojrzenie skierowane prosto na widza. [- Jan van Eyck, Portret mężczyzny (autoportret?), ca. 1433]

--- Posted on 12 Styczeń 2013 --- za: http://sosreb.wordpress.com/2013/01/12/sredniowieczny-portret-niderlandz...